Early life to Settled Life – Visual Study Meterial

Study Material

ఆది మానవులు ఆహార సేకరణ దశ నుండి ఆహార ఉత్పత్తి దశకు మరియు స్థిర నివాసానికి ఎలా చేరుకున్నారో తెలిపే సమగ్ర విశ్లేషణ.

పరిణామ క్రమం (Evolution Flow)

సంచార జీవనం

ఆహార సేకరణ

నిప్పు కనుగొనుట

రక్షణ & వంట

రాతి పనిముట్లు

వేట & తవ్వకం

వ్యవసాయం & పశుపోషణ

ఆహార ఉత్పత్తి

స్థిర జీవనం

ఇళ్లు & నాగరికత

ఆది మానవుల జీవన విధానం (Nomadic Life)

  • వీరిని ‘ఆహార సేకరణ వేటగాళ్లు’ (Hunter-Gatherers) అని పిలిచేవారు.
  • ఆహారం: అడవులలో దొరికే పండ్లు, దుంపలు, వేర్లు, తేనె, ఆకులు, గింజలు మరియు మాంసం (జంతువులు, పక్షులు, చేపలు).
  • జ్ఞానం: ఏవి తినాలో, ఏవి విషపూరితమో వీరికి తెలిసేది. జంతువుల అలవాట్లపై అవగాహన ఉండేది.
  • సంచార జీవనానికి కారణాలు:
    1. ఒక చోట ఆహారం అయిపోవడం.
    2. జంతువుల వలసలను వెంబడించడం.
    3. పండ్లు దొరికే కాలాలను బట్టి వలస వెళ్లడం.
    4. నీటి లభ్యత (నదులు, కుంటలు ఎండిపోవడం).

నిప్పును కనుక్కోవడం (Discovery of Fire)

నిప్పు ఉపయోగాలు:

వండుకు తినడానికి
జంతువులను తరమడానికి
వెలుతురు కోసం
కర్రలను గట్టిపరచడానికి

ఆది మానవులు నిప్పును పవిత్రంగా భావించేవారు. కర్నూలు జిల్లాలోని గుహలలో బూడిద ఆనవాళ్లు లభించాయి.

రాతి యుగాలు – కాలక్రమం (Stone Age Timeline)

యుగం (Era) పేరు (Name) కాలం (Time Period) లక్షణాలు
పాత రాతి యుగం పాలియోలిథిక్ (Paleolithic) BCE 2.6 M – 10,000 ముతక రాతి పనిముట్లు, నిప్పు కనుగొనుట.
మధ్య రాతి యుగం మెసోలిథిక్ (Mesolithic) BCE 10,000 – 8,000 సూక్ష్మ రాతి పరికరాలు (Microliths), విల్లు-అంబులు.
కొత్త రాతి యుగం నియోలిథిక్ (Neolithic) BCE 8,000 – 3,000 వ్యవసాయం, పశుపోషణ, నునుపైన పనిముట్లు.

🪨 రాతి పనిముట్లు (Stone Tools)

🪓

గొడ్డళ్లు (Axes)

చెట్లు నరకడానికి

🦴

ఎముక పనిముట్లు

చర్మం శుభ్రం చేయడానికి

ముఖ్య ప్రదేశం: బెలూమ్ గుహలు, కర్నూలు

ఇక్కడ ఎముకలతో చేసిన పనిముట్లు లభించాయి.

🎨 చిత్ర కళ (Rock Art)

ఆది మానవులు గుహల గోడలపై వేటాడే దృశ్యాలు, జంతువుల బొమ్మలు గీసేవారు.

R
రంగులు: రంగు రాళ్లు, జంతువుల కొవ్వు, వెదురు కుంచెలు.
Ex
చింతకుంట (YSR కడప): ఇక్కడ ఎరుపు, తెలుపు రంగుల్లో 200+ చిత్రాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా “మూపురం ఎద్దు” చిత్రం.

వ్యవసాయం & పశుపోషణ (Agriculture & Domestication)

సుమారు 12,000 సంవత్సరాల క్రితం వాతావరణంలో గొప్ప మార్పులు వచ్చాయి. పచ్చదనం పెరిగింది. ఇది వ్యవసాయానికి నాంది పలికింది.

పండించిన పంటలు

వరి గోధుమ బార్లీ పప్పులు సెనగ

మచ్చిక చేసుకున్న జంతువులు

కుక్క (మొదటిది) గొర్రె మేక ఎద్దు పంది

స్థిర జీవన విధానం (Settled Life Features)

🏠 నివాసాలు

మట్టి, గడ్డితో చేసిన గుడిసెలు. కొన్ని చోట్ల భూ గృహాలు (Pit houses) నిర్మించారు. ఇవి చలికాలంలో రక్షణ ఇచ్చేవి.

⚱️ మట్టి పాత్రలు (Pottery)

ఆహార ధాన్యాలను నిల్వ చేయడానికి, వంట చేయడానికి అందమైన మట్టి కుండలను తయారు చేశారు.

🔨 నవీన పనిముట్లు

రాతిని నునుపుగా సానపెట్టి (Polished) గొడ్డళ్లుగా వాడారు. ధాన్యం దంచడానికి రుబ్బురోలు, రోకలి వాడారు.

📍 ఆంధ్రప్రదేశ్ – ముఖ్యమైన రాతి చిత్ర కళా స్థావరాలు

మీ పాఠ్యపుస్తకంలోని మ్యాప్ ఆధారంగా ముఖ్యమైన ప్రదేశాలు:

  • వినుకొండ
  • నాయుడుపల్లి
  • సింగరాయకొండ
  • రేణిగుంట
  • చింతకుంట
  • బేతంచర్ల (కర్నూలు)
  • కేతవరం
  • బనగానపల్లె

Study Tip:

ఈ ప్రదేశాలను మ్యాప్‌లో గుర్తించడం ప్రాక్టీస్ చేయండి.

Created for 6th Class Social Studies – Semester 1

Study Material Visuals

Mind Map: పాఠం సారాంశం

mindmap root((మానవ జీవన పరిణామం)) సంచార జీవనం ఆహార సేకరణ వేట (Hunting) పండ్లు/దుంపలు సేకరణ నివాసం గుహలు (Caves) చెట్ల నీడలు కారణాలు ఆహారం అయిపోవడం నీటి కొరత ఆవిష్కరణలు నిప్పు (Fire) వంట రక్షణ వెలుతురు రాతి పనిముట్లు పాత రాతి యుగం మధ్య రాతి యుగం కొత్త రాతి యుగం వ్యవసాయ విప్లవం మచ్చిక చేసుకోవడం (Domestication) కుక్క (మొదటిది) గొర్రె, మేక పంటలు వరి, గోధుమ బార్లీ, పప్పులు స్థిర జీవనం నివాసాలు గుడిసెలు భూ గృహాలు (Pit Houses) సాంకేతికత కుండలు (Pottery) చక్రం

Memory Codes (గుర్తుంచుకోవాల్సిన కోడ్స్)

రాతి యుగాలు (Stone Ages)
P-M-N
  • P – Paleolithic (పాత)
  • M – Mesolithic (మధ్య)
  • N – Neolithic (కొత్త)
మొదట మచ్చిక చేసినవి
D-S-G
  • D – Dog (కుక్క – 1st)
  • S – Sheep (గొర్రె)
  • G – Goat (మేక)
నిప్పు ఉపయోగాలు
Co-Li-Pro
  • Co – Cooking (వంట)
  • Li – Light (వెలుతురు)
  • Pro – Protection (రక్షణ)
ముఖ్యమైన గుహలు (AP)
Be-Ch-Re
  • Be – Belum/Betamcherla
  • Ch – Chintakunta (YSR)
  • Re – Renigunta

Textbook Visuals (పుస్తకంలోని చిత్రాలు)

రాతి యుగాల కాలక్రమం
యుగం పేరు కాలం
పాత Paleolithic To 10k BCE
మధ్య Mesolithic 10k-8k BCE
కొత్త Neolithic 8k-3k BCE
రాతి గొడ్డలి సూక్ష్మరాళ్లు ఎముక పనిముట్లు Fig 5.3 & 5.5

Stone & Bone Tools

కర్నూలు గుహలలో లభించిన రాతి, ఎముక పనిముట్లు.

Fig 5.6

Rock Art (చిత్ర కళ)

చింతకుంట – మూపురం ఎద్దు (Humped Bull).

భూగృహాలు (Pit Houses) Fig 5.11

Pit Houses (భూగృహాలు)

చలికాలం రక్షణ కోసం భూమిలో తవ్విన నివాసాలు.

పురాతన కుండ Fig 5.15

Ancient Pottery (మట్టి పాత్రలు)

ధాన్యం నిల్వకు, వంటకు ఉపయోగించిన కుండలు.

స్థావరాలు (Map Data)

వినుకొండ
రేణిగుంట
బేతంచర్ల
సింగరాయకొండ
కేతవరం
శ్రీకాళహస్తి
చింతకుంట
నాయుడుపల్లి