1. ఆది మానవుల జీవన విధానం (ఆహార సేకరణ)
కొన్ని వేల సంవత్సరాలకు పూర్వం భారత ఉపఖండంలో నివసించే ప్రజలను “ఆహార సేకరణ వేటగాళ్లు” (Hunter-Gatherers) అని పిలిచేవారు. వారు ఎలాంటి ఆహారాన్ని పండించేవారు కాదు, కేవలం ప్రకృతి నుండి సేకరించేవారు.
ఏం సేకరించేవారు?
- పండ్లు, వేర్లు, దుంపలు
- కాయలు, గింజలు, ఆకులు
- తేనె, అటవీ ధాన్యాలు
- జంతువుల వేట, చేపలు, పక్షుల గుడ్లు
కావలసిన నైపుణ్యాలు:
- ఏవి విషపూరితమో, ఏవి తినదగినవో తెలియాలి.
- పండ్లు పక్వానికి వచ్చే కాలం తెలియాలి.
- జంతువుల అలవాట్లపై అవగాహన, వేటలో ఏకాగ్రత అవసరం.
2. సంచార జీవనం – కారణాలు
ఆది మానవులు ఒకే చోట స్థిరంగా ఉండకుండా, ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి తిరిగేవారు. దీనికి ప్రధానంగా నాలుగు కారణాలు ఉన్నాయి:
3. నిప్పును కనుక్కోవడం
నిప్పు ఆదిమానవుని జీవితాన్ని మార్చేసింది. దీనిని వారు పవిత్రంగా భావించారు.
- ఆహారాన్ని వండుకొని తినడానికి.
- క్రూర మృగాలను తరిమివేయడానికి.
- గుహలలో వెలుగు, వెచ్చదనం కోసం.
4. రాతి పనిముట్లు – పురావస్తు ఆధారాలు
రాతి పనిముట్లను మాంసం కోయడానికి, దుంపలు తవ్వడానికి, చర్మం తీయడానికి వాడారు.
రాతి యుగాల వర్గీకరణ:
| రాతి యుగం | కాలం (సుమారుగా) |
|---|---|
| పాత రాతి యుగం (Paleolithic) | BCE 2.6 మిలియన్ – BCE 10,000 |
| మధ్య రాతి యుగం (Mesolithic) | BCE 10,000 – BCE 8,000 |
| కొత్త రాతి యుగం (Neolithic) | BCE 8,000 – BCE 3,000 |
5. రాతి చిత్ర కళ
ఆది మానవులు తాము నివసించే గుహల గోడలపై జంతువుల బొమ్మలు, వేట దృశ్యాలను చిత్రించేవారు. రంగు రాళ్లను పిండి చేసి, జంతువుల కొవ్వు కలిపి రంగులు తయారుచేసేవారు.
ముఖ్యమైన ప్రదేశం: చింతకుంట (YSR కడప జిల్లా)
ఇక్కడ పది రాతి స్థావరాలున్నాయి. ఎరుపు, తెలుపు రంగుల్లో 200 పైగా చిత్రాలున్నాయి. ఇందులో “ఎద్దులు-ఆవుల గుంపు” చిత్రం ప్రసిద్ధి చెందింది.
6. వ్యవసాయం – ఒక విప్లవం
సుమారు 12,000 సంవత్సరాల క్రితం ప్రపంచ వాతావరణంలో వచ్చిన మార్పుల వల్ల పచ్చదనం పెరిగింది. ఇది మానవ చరిత్రలో గొప్ప మలుపు.
పరిశీలన (Observation)
విత్తనాల నుండి మొక్కలు రావడం, అవి పెరిగి పంటనివ్వడం గమనించారు. వరి, గోధుమ, బార్లీ, పప్పుధాన్యాలు పండించడం నేర్చుకున్నారు.
పశుపోషణ (Domestication)
మనుషుల నివాసాల దగ్గరకు వచ్చే సాధు జంతువులను మచ్చిక చేసుకున్నారు. కుక్క (మొదటిగా), గొర్రెలు, మేకలు, ఎద్దులు, పందులను పెంచారు.
నవీన రాతి యుగం (Neolithic Age)
వ్యవసాయం కోసం నునుపైన, పదునైన రాతి గొడ్డళ్లను తయారుచేసుకున్నారు. ధాన్యం దంచడానికి రుబ్బురోలు, రోకలి వాడారు.
7. స్థిర జీవనం – ఇండ్ల నిర్మాణం
వ్యవసాయం చేయడం వల్ల పంట చేతికి వచ్చేవరకు ఒకే చోట ఉండాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. ఇది స్థిర జీవనానికి దారితీసింది.
నివాసాలు & నిల్వ:
- మట్టి, గడ్డితో గుడిసెలు నిర్మించుకున్నారు.
- కొన్ని చోట్ల భూగృహాలు (నేల లోపల ఇళ్లు) నిర్మించారు.
- ధాన్యం నిల్వ చేయడానికి పెద్ద మట్టి కుండలు (Pottery), గంపలు వాడారు.
నాగరికతల ఆవిర్భావం:
స్థిర జీవనం వల్ల సమాజాలు ఏర్పడ్డాయి. ఇది మెసపటోమియా, ఈజిప్ట్, సింధూలోయ వంటి గొప్ప నదీలోయ నాగరికతలకు పునాది వేసింది.