1. హిందువులపై విధించే ‘జిజియా పన్ను’ మరియు ‘యాత్రికుల పన్ను’లను రద్దు చేసిన మొఘల్ చక్రవర్తి ఎవరు?
వివరణ: “అక్బర్ మత సహనాన్ని పాటించాడు. హిందువులపై విధించే జిజియా పన్ను మరియు యాత్రికుల పన్నులను రద్దు చేశాడు.”
2. ఔరంగజేబు, ఇస్లాం సిద్ధాంతాలకు అనుగుణంగా ప్రజల నైతిక జీవనాన్ని పరిశీలించడానికి నియమించిన మతాధికారులను ఏమని పిలుస్తారు?
వివరణ: “ఔరంగజేబు… ప్రజల నైతిక జీవనాన్ని పరిశీలించడానికి ‘ముతావాసిబ్’ అనే మతాధికారులను నియమించాడు.”
3. భారతదేశంలో ‘జిజియా పన్ను’ను మొదటగా ప్రవేశపెట్టిన బానిస వంశస్థాపకుడు ఎవరు?
వివరణ: “బానిస వంశస్థాపకుడైన కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ దీనిని (జిజియా పన్ను) మొదటగా ప్రవేశపెట్టాడు.”
4. ‘యాత్రికుల పన్ను’ (Pilgrim Tax) అంటే ఏమిటి?
వివరణ: “ఈ పన్ను ముస్లిం చక్రవర్తులు మతపరమైన లేదా పవిత్రమైన ప్రదేశానికి ప్రయాణం చేయడానికి హిందువులపై విధించే పన్ను.” అని నిర్వచించబడింది.
5. అక్బర్ క్రీ.శ. 1575 లో ఫతేపూర్ సిక్రీ వద్ద నిర్మించిన ప్రార్థనా మందిరం పేరు ఏమిటి?
వివరణ: “అక్బర్ క్రీ.శ.1575 లో ఫతేపూర్ సిక్రీ వద్ద ఇబదత్ ఖానా అనే ప్రార్ధనా మందిరాన్ని నిర్మించాడు.”
6. అక్బర్ క్రీ.శ. 1582లో ప్రకటించిన నూతన మతం ‘దీన్-ఇ-ఇలాహి’ యొక్క అర్థం ఏమిటి?
వివరణ: “‘దీన్-ఇ-ఇలాహి’ అంటే “అందరితో శాంతి” లేదా “విశ్వజనీన శాంతి” అని అర్ధం.”
7. అక్బర్ ప్రకటించిన ‘దీన్-ఇ-ఇలాహి’ మతంలో ఎంతమంది మాత్రమే చేరారు మరియు ఇది ఎందుకు ప్రజాదరణ పొందలేకపోయింది?
వివరణ: “దీన్ -ఇ-ఇలాహి మతంలో 18 మంది మాత్రమే చేరారు. ఇది ఆస్థాన మతం గానే మిగిలిపోయింది.”
8. మొఘలుల కాలంలో ప్రజల ముఖ్య వృత్తి ఏది?
వివరణ: “వ్యవసాయం ప్రజల ముఖ్య వృత్తి.”
9. షేర్షా సూర్ ప్రవేశపెట్టి, మొఘలులు కొనసాగించిన వెండి నాణెం పేరు ఏమిటి?
వివరణ: “సూర్ వంశానికి చెందిన షేర్షా సూర్… ప్రవేశపెట్టిన రూపాయి (వెండినాణెం) మరియు దామ్ (రాగినాణెం)లను మొఘలులు కొనసాగించారు.”
10. అక్బర్ కాలంలో అత్యంత సాధారణ నాణెంగా చలామణిలో ఉన్న ‘దామ్’ ఏ లోహంతో చేయబడింది?
వివరణ: “అక్బర్ కాలంలో దామ్ అనే నాణెం (రాగినాణెం) అత్యంత సాధారణ నాణెంగా చలామణిలో ఉంది.”
11. మొఘలుల పాలనలో భారతీయ రైతులు విస్తృతంగా పండించడం ప్రారంభించిన కొత్త వ్యాపార పంటలు (Cash Crops) ఏవి?
వివరణ: “వ్యాపార పంటలయిన మొక్కజొన్న, పొగాకు పంటలను భారతీయ రైతులు విస్తృతంగా పండించడం ప్రారంభించారు.”
12. అక్బర్ కాలంలో రెవెన్యూ పాలనను అభివృద్ధి చేసిన అతని ప్రముఖ రెవెన్యూ మంత్రి ఎవరు?
వివరణ: “ఇది అతని ప్రముఖ రెవెన్యూ మంత్రి అయిన రాజా తోడర్ మల్ పర్యవేక్షణలో బాగా అభివృద్ధి చేయబడినది.”
13. అక్బర్ ప్రవేశపెట్టిన ‘జబ్త్’ (Zabt) విధానంలో, భూమి శిస్తును ఎలా నిర్ణయించేవారు?
వివరణ: “క్రీ.శ. 1580లో గడచిన 10 సంవత్సరాల ఉత్పత్తి, ధరల హెచ్చు తగ్గులు, స్థానిక రెవెన్యూ వివరాలను సేకరించాడు. వివిధ పంటలు, వాటి ధరల సగటును లెక్క కట్టి” శిస్తు నిర్ణయించారు. దీనినే ‘జబ్త్’ పద్ధతి అంటారు.
14. ‘జబ్త్’ విధానం ప్రకారం, శిస్తును ఉత్పత్తిలో 1/3 వంతు నుండి సగం వరకు నిర్ణయించారు. ఈ శిస్తును ఏ ద్రవ్య రూపంలో చెల్లించాలి?
వివరణ: “ఈ శిస్తును దామ్లలో చెల్లించాలి. ఈ విధానాన్ని జబ్త్ పద్ధతి అంటారు.” ఇది చాలా లోతైన అంశం, ఎందుకంటే శిస్తును అక్బర్ కాలపు సాధారణ నాణెం అయిన ‘దామ్’ రూపంలో వసూలు చేశారు.
15. మొఘలుల వాస్తు శిల్పంలో భవనాలను అలంకరించడానికి పాలరాళ్ళతో పాటు వేటిని ఉపయోగించారు?
వివరణ: “పాలరాళ్ళతోపాటు భవనాలను అలంకరించడానికి అపురూపమైన రంగు రాళ్ళను ఉపయోగించారు.”
16. అక్బర్ తన రాజధానిని ఆగ్రా నుండి ఫతేపూర్ సిక్రీకి మార్చడానికి గల కారణం ఏమిటి?
వివరణ: “…అక్బర్ తన మత గురువు షేక్ సలీంచిస్తీ గౌరవార్ధం రాజధానిని ఆగ్రా నుండి సిక్రీకి మార్చాలనుకొన్నాడు.”
17. అక్బర్ గుజరాత్ విజయాలకు జ్ఞాపకార్థంగా ఫతేపూర్ సిక్రీలో నిర్మించిన ఎత్తైన నిర్మాణం ఏది?
వివరణ: “అక్బర్ గుజరాత్ విజయాలకు జ్ఞాపకార్థంగా బులంద్ దర్వాజాను ఎత్తైన వంపులతో నిర్మించాడు.”
18. ఫతేపూర్ సిక్రీలో ఉన్న అద్భుతమైన నిర్మాణశైలి గల ఐదు అంతస్థుల భవనం పేరు ఏమిటి?
వివరణ: “ఫతేపూర్ సిక్రీలోని పంచమహల్ అనే మరొక ఐదు అంతస్థుల భవనం అద్భుతమైన నిర్మాణశైలిని కలిగి ఉంది.”
19. మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ యొక్క రాజధాని అయిన ‘షాజహానాబాద్’ లో నిర్మించిన రాజకుటుంబ అంతఃపుర భవనం ఏది?
వివరణ: “మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ రాజధాని అయిన షాజహానాబాద్ రాజకుటుంబం నివసించే అంతఃపుర భవనంగా ఎర్రకోట నిర్మించబడింది.”
20. షాజహాన్ తన భార్య ముంతాజ్ ప్రేమకు గుర్తుగా, ఆగ్రాలో యమునా నది ఒడ్డున నిర్మించిన తెల్ల పాలరాతి సమాధి ఏది?
వివరణ: “తాజ్మహల్ తెల్ల పాలరాతితో కట్టబడిన సమాధి… దీనిని షాజహాన్ తన భార్య అయిన ముంతాజ్ ప్రేమకు గుర్తుగా నిర్మించాడు.”
21. మొఘలుల కాలంలో యువకులకు ఖురాన్ మరియు ఇస్లామిక్ చట్టాలను (ఉదా: ఫత్వా-ఇ-ఆలంగిరీ) స్వదేశీ భాషలలో బోధించడానికి నిర్మించిన పాఠశాలలను ఏమని పిలిచేవారు?
వివరణ: మొఘలుల సాంస్కృతిక వారసత్వంలో “యువకులకు ఖురాన్, ఫత్వా-ఇ-ఆలంగిరీ మొదలైన ఇస్లామిక్ చట్టాలను స్వదేశీ భాషలలో భోధించడానికి మక్తాబ్ పాఠశాలల నిర్మాణము” ఒకటి.
22. మొఘలుల సంస్కృతిలో భాగంగా, పర్షియన్ కళ మరియు సాహిత్యాలు ఏ కళతో సమ్మిళితం చెందాయి?
వివరణ: “పర్షియన్ కళ సాహిత్యాలు భారతీయ కళతో సమ్మిళితం కావడం” మొఘల్ సామ్రాజ్య సాంస్కృతిక వారసత్వంలో ప్రధానమైనది.
23. మొఘల్ సామ్రాజ్యం యొక్క అధికార భాష ఏది?
వివరణ: “పర్షియన్ భాష అత్యున్నతమైన మరియు అధికార భాషగా చలామణి అయినది.”
24. ‘అయిన్-ఇ-అక్బరి’ మరియు ‘అక్బర్ నామా’ గ్రంథాలను రచించిన అక్బర్ కాలంలోని గొప్ప పండితుడు ఎవరు?
వివరణ: “అబుల్ ఫజల్ అక్బర్ పాలనా కాలంలోని గొప్ప పండితుడు. ఇతను అయిన్-ఇ-అక్బరి, అక్బర్ నామా అనే గ్రంథాలను రచించాడు.”
25. ‘తుజుక్-ఇ-జహంగీరీ’ లేదా ‘జహంగీర్ నామా’ అనేది ఎవరి స్వీయ చరిత్ర (Autobiography)?
వివరణ: “తుజుక్-ఇ-జహంగీర్ లేదా జహంగీర్ నామా అనేది జహంగీర్ యొక్క ఆత్మకథ. దీనిని జహంగీర్ రాశారు.”
26. భగవద్గీత మరియు మహాభారత కథలను పర్షియన్ భాషలోకి అనువదించిన షాజహాన్ కుమారుడు ఎవరు?
వివరణ: “షాజహాన్ కొడుకు ధారాషికో భగవద్గీత, మహాభారత కథలను పర్షియన్ భాషలోకి అనువదించాడు.”
27. రామాయణాన్ని ‘రామచరితమానస్’ అనే పేరుతో హిందీలో రచించిన ప్రముఖ కవి ఎవరు?
వివరణ: “ప్రముఖ హిందీ కవి తులసీదాస్ రామాయణాన్ని ‘రామచరితమానస్’ అనే పేరుతో హిందీలో రచించినాడు.”
28. మొఘలుల కాలంలో ‘మినియేచర్ పెయింటింగ్’ (సూక్ష్మ చిత్రకళ) ఏ పాలకుడి పోషణలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది?