స్థానిక స్వపరిపాలన
మన గ్రామాలు, పట్టణాల అభివృద్ధిలో స్థానిక ప్రభుత్వాల ప్రాముఖ్యతను ఒక అద్భుతమైన ప్రయాణంలా తెలుసుకుందాం.
ప్రభుత్వ స్థాయిలు
ప్రభుత్వం ప్రజలకు విద్య, పారిశుద్ధ్యం, నీటి సరఫరా వంటి మౌలిక వసతులను కల్పిస్తుంది. ఇది మూడు ముఖ్యమైన స్థాయిలలో పనిచేస్తుంది:
జాతీయ స్థాయి
కేంద్ర ప్రభుత్వం
రాష్ట్ర స్థాయి
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం
స్థానిక స్థాయి
స్థానిక స్వపరిపాలన
రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యత
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 40 స్థానిక స్వపరిపాలనను సూచిస్తుంది. గాంధీజీ గ్రామాభివృద్ధి కలలను నిజం చేస్తూ 1992లో చారిత్రక సవరణలు జరిగాయి.
💡 మీకు తెలుసా?
1959లో రాజస్థాన్ లో మొదట పంచాయితీ రాజ్ అమలుకాగా, వెంటనే ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కూడా అమలులోకి వచ్చింది. చోళ సామ్రాజ్యంలో స్థానిక స్వపరిపాలన ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందినది.
ముఖ్యమైన సవరణలు:
- 73వ సవరణ: గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలు.
- 74వ సవరణ: పట్టణ స్థానిక సంస్థలు.
గ్రామీణ పాలనా వ్యవస్థ
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మూడు అంచెల వ్యవస్థ అద్భుతంగా పని చేస్తుంది:
గ్రామ సచివాలయం: అక్టోబర్ 2, 2019న ప్రారంభమైంది. ప్రతి 2000 మందికి ఒక సచివాలయం ఉండి ప్రజల వద్దకే సేవలను తెస్తుంది.
పట్టణ పాలన
పట్టణాల జనాభాను బట్టి మూడు రకాల పురపాలక సంస్థలు విభజించబడ్డాయి:
నగర పంచాయితీ
20 – 40 వేల జనాభా
పురపాలక సంఘం
40 వేల – 3 లక్షల జనాభా
మున్సిపల్ కార్పొరేషన్
3 లక్షల పైబడిన జనాభా
- ఆర్టికల్ 40 (Article 40): గాంధీజీ ఆశయం. Code: Gandhi-40
- మొదటి రాష్ట్రం: రాజస్థాన్ (1959). Code: Raj-1st
-
సవరణలు (1992):
• 73 = గ్రామీణ (Rural)
• 74 = పట్టణ (Urban) Code: 73-G (Gram), 74-P (Pattana)
-
జిల్లా (Zilla)
జిల్లా పరిషత్ (ZP)
అధిపతి: ZP ఛైర్మన్ -
మండల (Mandal)
మండల పరిషత్ (MPP)
అధిపతి: మండల అధ్యక్షుడు -
గ్రామ (Gram)
గ్రామ పంచాయితీ
అధిపతి: సర్పంచ్
-
జనాభా రకాలు:
1. నగర పంచాయితీ (చిన్న)
2. మున్సిపాలిటీ (మధ్యస్థ)
3. కార్పొరేషన్ (పెద్ద) -
నిర్మాణం:
విభాగం: వార్డులు
అధిపతి: మేయర్ (కార్పొరేషన్) - రికార్డు: భీమిలి (Bheemili) – పాత మున్సిపాలిటీ.
- పనులు: నీరు, దీపాలు, రోడ్లు.
- డబ్బు: పన్నులు & గ్రాంట్లు.
- తేదీ: అక్టోబర్ 2, 2019. Code: Gandhi Jayanti
- లెక్క: 2000 మందికి = 1 సచివాలయం (11 ఉద్యోగులు). Code: 2k-People : 11-Staff