1. జమ్మూ కాశ్మీర్ కు చెందిన ‘గుజ్జర్ బకర్వాల్’ మరియు హిమాచల్ ప్రదేశ్ కు చెందిన ‘గడ్డి’ కాపరుల వలస జీవన విధానాలను పోల్చుతూ ఇవ్వబడిన క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. గుజ్జర్ బకర్వాల్లు మరియు గడ్డీలు ఇద్దరూ శీతాకాలంలో శివాలిక్ శ్రేణుల దిగువన గల అటవీ ప్రాంతాలలో గడుపుతారు.
2. గడ్డీలు తమ వలస ప్రయాణంలో లాహుల్ మరియు స్పితి గ్రామాలలో ఆగి వ్యవసాయ పనులు (పంట కోత మరియు విత్తనాలు నాటడం) చేస్తారు.
3. గుజ్జర్ బకర్వాల్లు ‘మండపాలు’ అని పిలువబడే వెదురు ఇళ్ళలో నివసిస్తారు, కానీ గడ్డీలు గుడారాలలో నివసిస్తారు.
పై వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?
1. గుజ్జర్ బకర్వాల్లు మరియు గడ్డీలు ఇద్దరూ శీతాకాలంలో శివాలిక్ శ్రేణుల దిగువన గల అటవీ ప్రాంతాలలో గడుపుతారు.
2. గడ్డీలు తమ వలస ప్రయాణంలో లాహుల్ మరియు స్పితి గ్రామాలలో ఆగి వ్యవసాయ పనులు (పంట కోత మరియు విత్తనాలు నాటడం) చేస్తారు.
3. గుజ్జర్ బకర్వాల్లు ‘మండపాలు’ అని పిలువబడే వెదురు ఇళ్ళలో నివసిస్తారు, కానీ గడ్డీలు గుడారాలలో నివసిస్తారు.
పై వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?
వివరణ: 1వ వాక్యం ఇద్దరికీ సరైనది. 2వ వాక్యం గడ్డీలకు ప్రత్యేకమైనది. 3వ వాక్యం తప్పు, ఎందుకంటే ‘మండపాలు’ గద్వాల్ మరియు కుమయూన్ గుజ్జర్లకు సంబంధించినవి, జమ్మూలోని గుజ్జర్ బకర్వాల్లకు కాదు.
2. ‘భాబర్’ మరియు ‘బుగ్యాల్’ అనే పదాలకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన జతను గుర్తించండి.
వివరణ: పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం, ‘భాబర్’ అనేది పర్వత పాదాల వద్ద ఉండే పొడి అటవీ ప్రాంతం, మరియు ‘బుగ్యాల్’ అనేది 12,000 అడుగుల పైన ఉండే విశాలమైన పచ్చిక బయళ్ళు.
3. పశుపోషకులు తమ ప్రయాణంలో అనేక కుటుంబాలు కలిసి ఒక సమూహంగా ఏర్పడి ప్రయాణించడాన్ని జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రాంతంలో ఏమని పిలుస్తారు?
వివరణ: జమ్మూ కాశ్మీర్ లో గుజ్జర్ బకర్వాల్లు వలస వెళ్ళేటప్పుడు ఏర్పడే కుటుంబాల సమూహాన్ని ‘కపిల’ (Kafila) అని పిలుస్తారు.
4. మహారాష్ట్రలోని ‘ధంగర్’ పశుపోషకుల వలస చక్రానికి సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. వీరు రుతుపవన కాలంలో మధ్య పీఠభూమిలో నివసిస్తారు, ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతం గొర్రెలకు అనుకూలమైన పొడి వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
2. అక్టోబర్ నెలలో వీరు కొంకణ్ ప్రాంతానికి వలస వెళ్తారు.
3. కొంకణ్ రైతులు ధంగర్లను స్వాగతిస్తారు, ఎందుకంటే వారి పశువులు పొలాలకు ఎరువును అందిస్తాయి మరియు కోత కోయగా మిగిలిన పంట మొదళ్లను తింటాయి.
పై వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?
1. వీరు రుతుపవన కాలంలో మధ్య పీఠభూమిలో నివసిస్తారు, ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతం గొర్రెలకు అనుకూలమైన పొడి వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
2. అక్టోబర్ నెలలో వీరు కొంకణ్ ప్రాంతానికి వలస వెళ్తారు.
3. కొంకణ్ రైతులు ధంగర్లను స్వాగతిస్తారు, ఎందుకంటే వారి పశువులు పొలాలకు ఎరువును అందిస్తాయి మరియు కోత కోయగా మిగిలిన పంట మొదళ్లను తింటాయి.
పై వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?
వివరణ: ఇవ్వబడిన మూడు వాక్యాలు సరైనవి. ధంగర్లు వర్షాకాలంలో పీఠభూమిలో ఉండి, అక్టోబర్ లో కొంకణ్ కు వెళ్తారు. అక్కడ వ్యవసాయానికి మరియు పశుపోషణకు మధ్య పరస్పర సహకారం ఉంటుంది.
5. క్రింది జాబితా-I ను జాబితా-II తో జతపరచండి:
జాబితా-I (సముదాయం):
a) మరు రైకా
b) గొల్లలు
c) కురుమలు/కురుబలు
d) ధంగర్లు
జాబితా-II (వివరాలు/ప్రాంతం):
1. కర్ణాటక/ఆంధ్ర – ఊలు కంబళ్ళు నేయడం
2. రాజస్థాన్ – ఒంటెల పెంపకం
3. మహారాష్ట్ర – బజ్రా పంట మరియు పశుపోషణ
4. కర్ణాటక/ఆంధ్ర – పశువుల పెంపకం
జాబితా-I (సముదాయం):
a) మరు రైకా
b) గొల్లలు
c) కురుమలు/కురుబలు
d) ధంగర్లు
జాబితా-II (వివరాలు/ప్రాంతం):
1. కర్ణాటక/ఆంధ్ర – ఊలు కంబళ్ళు నేయడం
2. రాజస్థాన్ – ఒంటెల పెంపకం
3. మహారాష్ట్ర – బజ్రా పంట మరియు పశుపోషణ
4. కర్ణాటక/ఆంధ్ర – పశువుల పెంపకం
వివరణ: మరు రైకా – రాజస్థాన్ (ఒంటెలు); గొల్లలు – ఆంధ్రా/కర్ణాటక (పశువులు); కురుమ/కురుబ – గొర్రెలు/ఊలు; ధంగర్ – మహారాష్ట్ర (బజ్రా/గొర్రెలు).
6. రాజస్థాన్ లోని ‘రైకా’ లు వ్యవసాయంతో పాటు పశుపోషణను ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?
వివరణ: రాజస్థాన్ లో వర్షపాతం అనిశ్చితంగా ఉండటం వల్ల, పంటలు చేతికి వస్తాయో లేదో తెలియని పరిస్థితిలో, రైకాలు జీవనోపాధి కోసం పశుపోషణను వ్యవసాయంతో మిళితం చేశారు.
7. ప్రతిపాదన (A): వలస పాలకులు పచ్చిక బయళ్లను “వృధా భూములు” గా పరిగణించారు.
హేతువు (R): పచ్చిక బయళ్ల నుండి ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి భూమి శిస్తు గానీ, వాణిజ్య పంటలు గానీ లభించేవి కావు.
హేతువు (R): పచ్చిక బయళ్ల నుండి ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి భూమి శిస్తు గానీ, వాణిజ్య పంటలు గానీ లభించేవి కావు.
వివరణ: బ్రిటిష్ వారి దృష్టిలో సాగు చేయని భూమి వృధా, ఎందుకంటే అది వారికి ఎటువంటి ఆదాయాన్ని (శిస్తు) ఇచ్చేది కాదు. అందుకే వారు పచ్చిక బయళ్లను సాగు భూములుగా మార్చాలని భావించారు.
8. వలస పాలనలోని అటవీ చట్టాలకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో ఏది నిజం కాదు?
వివరణ: అటవీ చట్టాల వల్ల పశుపోషకులకు అందుబాటులో ఉన్న పచ్చిక బయళ్లు తీవ్రంగా తగ్గిపోయాయి, పెరగలేదు. దీనివల్ల మిగిలిన పచ్చిక బయళ్లపై ఒత్తిడి పెరిగి జంతువుల సంఖ్య తగ్గింది.
9. పశువుల మేత పన్ను వసూలు విధానంలో 1880వ దశకంలో వచ్చిన మార్పు ఏమిటి?
వివరణ: 1880ల వరకు పన్ను వసూలు కాంట్రాక్టర్ల ద్వారా జరిగేది, కానీ ఆ తర్వాత ప్రభుత్వం నేరుగా పశుపోషకులకు పాస్ లు జారీ చేసి తలసరి పన్ను వసూలు చేయడం మొదలుపెట్టింది.
10. 1885లో అంతర్జాతీయ సరిహద్దు గీత ద్వారా ‘మసాయిలాండ్’ ఏ రెండు వలస రాజ్యాల మధ్య విభజించబడింది?
వివరణ: 1885లో ఆఫ్రికా పంపకంలో భాగంగా మసాయిలాండ్ రెండుగా చీల్చబడింది: ఉత్తర భాగం బ్రిటిష్ కెన్యాలోనూ, దక్షిణ భాగం జర్మన్ టాంజానికాలోనూ కలిపారు.
11. ఆఫ్రికాలోని సెరెంగెటి, మసాయి మారా వంటి జాతీయ ఉద్యానవనాల ఏర్పాటు పశుపోషకులపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపింది?
వివరణ: ఈ ఉద్యానవనాలు (National Parks) ఏర్పాటు చేయడం వల్ల మసాయిలు తమ విలువైన పచ్చిక బయళ్లను మరియు నీటి వనరులను శాశ్వతంగా కోల్పోయారు, దీనివల్ల కరువు కాలంలో పశువులు చనిపోయాయి.
12. వలస పాలనలో మసాయి సమాజంలో వచ్చిన మార్పులకు సంబంధించి క్రింది వాక్యాలలో ఏది నిజం?
వివరణ: బ్రిటిష్ వారు నియమించిన ‘చీఫ్’లు వ్యాపారం చేసి ధనవంతులయ్యారు. అదే సమయంలో సంప్రదాయ పెద్దలు మరియు యోధుల అధికారం, సామాజిక హోదా పడిపోయింది.
13. మధ్య గద్వాల్ లోని గుజ్జర్ పశుపోషకులు నివసించే ‘మండపాలు’ వేటితో నిర్మించబడతాయి?
వివరణ: టెక్స్ట్ బుక్ లోని చిత్రం ప్రకారం, మండపాలు 10,000-11,000 అడుగుల ఎత్తులో రింగల్ (Ringal) అనే వెదురు మరియు గడ్డితో నిర్మించబడతాయి.
14. కింది పశుపోషక సమూహాలలో ఏవి “చలి మరియు మంచు” కారణంగా వలస వెళ్తాయి, మరియు ఏవి “వర్షం మరియు కరువు” కారణంగా వలస వెళ్తాయి?
1. గుజ్జర్ బకర్వాల్లు
2. ధంగర్లు
3. గడ్డీలు
4. గొల్లలు
1. గుజ్జర్ బకర్వాల్లు
2. ధంగర్లు
3. గడ్డీలు
4. గొల్లలు
వివరణ: హిమాలయ ప్రాంత పశుపోషకులు (గుజ్జర్లు, గడ్డీలు) చలి మరియు మంచు కారణంగా వలస వెళ్తారు. పీఠభూమి పశుపోషకులు (ధంగర్లు, గొల్లలు) వర్షపాతం మరియు కరువు ఆధారంగా వలస వెళ్తారు.
15. భారతదేశంలోని ‘అటవీ చట్టాలు’ మరియు ఆఫ్రికాలోని ‘గేమ్ రిజర్వ్స్’ మధ్య గల ప్రధాన సారూప్యత ఏమిటి?
వివరణ: ఈ రెండు చట్టాలు రెండు వేర్వేరు ఖండాలలో అమలు జరిగినప్పటికీ, వాటి ఫలితం ఒక్కటే: పశుపోషకులను వారి భూముల నుండి వెలేసి, వారి జీవనోపాధిని దెబ్బతీయడం.
మీ స్కోర్: 0 / 15